Ο Αργύρης (ή Ασημάκης ή Αργυρός και Ασκυομίτης) γεννήθηκε στην Επανομή το 1788. Η οικογένειά του ήταν μία από τις πιο εύπορες της Επανομής. Είχε άλλα δύο αδέλφια: Έναν αδελφό και μία αδελφή. Ο μεγάλος του αδελφός και η αδελφή του με διαφορά μίας ημέρας πέθαναν από πανδημία πανώλης. Ο Ντόγιος (πατέρας του αγίου Αργυρίου) φοβούμενος μη χάσει και τον δωδεκάχρονο τότε Αργυρό, αφήνει όλα τα υπάρχοντά του στην Επανομή και εγκαθίσταται στη Θεσσαλονίκη.
Ο Αργυρός ήταν ένας χαριτωμένος νέος κατά την περιγραφή ανθρώπων που τον γνώρισαν. Διακρινόταν για την τρυφερή του καρδιά και τη φιλομάθειά του. Εργαζόταν ως κάλφας (μαθητευόμενος) σε ραφείο. Διάβαζε καθημερινά την Καινή Διαθήκη, δώρο του πατέρα του. Συμπαραστεκόταν στον πόνο και στη δυστυχία κάθε χριστιανού. Η φλογερή του πίστη παρακινούσε τον δεκαοχτάχρονο πλέον Αργυρό, να επισκέπτεται ακόμη και τα μπουντρούμια των φυλακισμένων και φοβισμένων από τους γενίτσαρους χριστιανούς κομίζοντάς τους τα απαραίτητα αλλά και μεταγγίζοντάς του κουράγιο και ελπίδα.
Το μαρτύριο του έχει ως εξής:
Ένας χριστιανός από τον Σοχό, βρισκόταν στη φυλακή του πασά της Θεσσαλονίκης είτε για κάποιο έγκλημα που είχε διαπράξει είτε για καποιο χρέος και μη έχοντας να πληρώσει τα χρήματα που του ζητούσε ο πασάς για να μην παραμείνει εις τη φυλακή, τον φοβέρισε ότι θα τον κρεμάσει. Εκείνος φοβήθηκε και υποσχέθηκε ότι θα τουρκέψει.
Ο Αργύριος λυπούμενος για την πράξη της αρνήσεως της ορθόδοξης πίστεως και κινούμενος από ένθεο ζήλο, πήγε στο καφενείο, μπήκε μπροστά στον αρνησίθρησκο, ο οποίος περιστοιχιζόταν από φανατικούς γενίτσαρους, λέγοντάς του: «Τι μεγάλο κακό έκαμες ταλαίπωρε αδελφέ να αρνηθείς τον Χριστόν, τον δημιουργό μας, τον Σωτήρα μας; Τι μεγάλο κακό έκαμες ταλαίπωρε στην ψυχή σου, να την παραδώσεις στην κόλαση, όπου βρίσκεται ο αιώνιος και ατελεύτητος θάνατος, για να αποφύγεις αυτόν τον πρόσκαιρο θάνατο; Έλα, αδελφέ, μετανόησε, ομολόγησε πάλι τον Χριστό.
Η στάση αυτή του Αργυρίου εξαγρίωσε τόσο πολύ τους παρευρισκομένους γενίτσαρους, που όρμησαν πάνω του και άρχισαν να τον γρονθοκοπούν άγρια λέγοντάς ότι ή τουρκεύεις ή τούτη την ώρα σου παίρνουμε το κεφάλι. Εκείνος βροντοφώναξε ότι είμαι Χριστιανός. Δεν αρνούμαι την πίστη μου και ότι για αυτόν είναι δόξα και τιμή και μάλιστα το επιθυμεί να πεθάνει για την πίστη και την αγάπη του Χριστού. Τα σε βάρος του χτυπήματα πολλά.
Με πολλή βία τον έσυραν στον Κατή και αφού τον ξαναχτύπησαν ανελέητα τον έριξαν καταπληγωμένο στη φυλακή μήπως και αλλάξει γνώμη. Ο Αργυρός όμως παρέμενε σταθερός στην πίστη του.
Οι γενίτσαροι βλέποντας την αμετακίνητη και αμετάθετη γνώμη του Αργυρού ζήτησαν από τον Κατή να εκδώσει θανατική καταδίκη. Ο Κατής (δικαστής) όμως δεν εξέδιδε «ιλάμι» (θανατική καταδίκη) λέγοντάς τους ότι η πράξη του Αργυρού δεν ήταν «έγκλημα διά θάνατον», επειδή συμβούλευε άλλον να μη τουρκέψει. Προσπαθήστε, είπε, να τον κερδίσουμε με τη θέλησή του˙ διαφορετικά θα ζημιώσουμε την ψυχή του και θα δώσουμε λόγο στον Θεό ως φονιάδες τους είπε ο Κατής. Άλλωστε η κάθε πίστη ζητεί από τους οπαδούς της να επιδεικνύουν παρόμοιον ένθερμο ζήλο και πίστη. Αν λοιπόν είστε και σεις αληθινοί ζηλωτές της πίστης και μη ζητάτε να θανατωθεί, αλλά αναζητήστε τρόπους, ώστε να αλλαξοπιστήσει.
Τα λόγια του Κατή δεν άρεσαν στους γενίτσαρους και επαναστάτησαν εναντίον του λέγοντάς του ότι δικαιώνει τον εχθρό της πίστης τους. Ο Κατής, τότε, εξέδωσε τη θανατική καταδίκη διά απαγχονισμού με το αιτιολογικό ότι βλασφήμησε την πίστη των μουσουλμάνων.
Οι θηριώδεις γενίτσαροι τον παρέλαβαν αλαλάζοντας και τον έφεραν στο Καμπάνι της Θεσσαλονίκης και τον κρέμασαν στις 11 Μαΐου, ημέρα Παρασκευή το 1806. Ήταν περίπου 18 ετών. Ο Αργύριος μαρτύρησε για την αγάπη του Χριστού και για την αγάπη του αρνησιθρήσκου, ο οποίος δυστυχώς δεν μετανόησε. Με το θυσιαστικό του πνεύμα ο Αργύριος φανέρωσε το μέγεθος της αγάπης του για τον Χριστό. «Μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις θη την ψυχήν αυτού, υπέρ των φίλων αυτού».
Πολλοί από τους παρόντες παρατήρησαν ότι το λείψανο του Αγίου παρουσίασε δύο αξιοσημείωτα συμβάντα: Το πρώτο είναι ότι δεν παρουσίασε κανένα από εκείνα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όλων όσοι απαγχονίζονται. Το δεύτερο είναι ότι το κρεμασμένο σώμα εξέπεμπε έναν ιδιαίτερο φωτισμό, έλαμπε το πρόσωπο και ίσως αυτός να ήταν αυτός ο λόγος, που δεν το άφησαν τρεις ημέρες κρεμασμένο, όπως ήταν το έθιμο, αλλά τη δεύτερη μέρα, πρωί-πρωί, το παρέδωσαν στους χριστιανούς κι εκείνοι το έθαψαν στον αύλειο χώρο της δίπλα στην Εκκλησία. Με τις προσευχές όλων και τις ενέργειες του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς κ. Ιουστίνου τμήμα της κάρας του Αγίου επανακομίζεται στη γενέτειρά του το απόγευμα του Σαββάτο του Λαζάρου, στις 27 Απριλίου του σωτηρίου έτους 2024 και από τότε λαμπρύνει τον Ιερό Ναό, που είναι αφιερωμένος στη μνήμη του.
Το πηγάδι του Αγίου Αργυρίου
(Από προσωπικές διασταυρωμένες μαρτυρίες των Ε. Ντελπίζη και Α. Γκαλγκανά)
Πριν δεκαπέντε χρόνια περίπου ένα πιστό ζευγάρι εξέφρασε την επιθυμία του στον πνευματικό του στον τόπο που έχει ανοίξει ο πατέρας του Αγίου Αργυρίου ένα πηγάδι, σε μνήμη του παιδιού του για να ποτίζονται ζώα και άνθρωποι να χτίσουν
ένα εκκλησάκι.
Στην περιοχή Κουρελό, έκταση ανάμεσα σε Δήμο Επανομής (τότε) και Τριλόφου, στην άκρη ενός κοινόχρηστου, χώρου που χαρακτηριζόταν ως λάκκος από τους αγρότες μέσα σε αγριόχορτα και βιτσινιές (αγκάθια) βρισκόταν το πηγάδι που είχε ανοίξει ο πατέρας του Αγίου. Έτσι έγραφε το παλιό στόμιο του πηγαδιού, που ήταν μαρμάρινο και το πήρε η αρχαιολογική υπηρεσία.
Το ζευγάρι προσπάθησε να εκδώσει άδεια για την ανέγερση μιας μικρής εκκλησούλας, αλλά οι προσπάθειες απέβησαν άκαρπες εξαιτίας της διεκδίκησης του χώρου από τα χωριά της Επανομής και του Τριλόφου, αλλά και εξ αιτίας του γεγονότος ότι οι διοικητικές αρμόδιες υπηρεσίες βρίσκονταν στον Πολύγυρο Χαλκιδικής. Δεν πτοήθηκαν όμως. Καθάρισαν τον χώρο περιμετρικά από το πηγάδι καθώς και το ίδιο το πηγάδι που ήταν άνυδρο και γεμάτο πέτρες. Οι πιστοί πήγαιναν στο πηγάδι και άναβαν κεριά και καντηλάκι. Στις 18 Ιουλίου 2008 τοποθετήθηκε δίπλα στο πηγάδι ένα προκατασκευασμένο εκκλησάκι, το οποίο στη συνέχεια πακτώθηκε.
Στις μέρες που ακολούθησαν υπήρξαν διαφωνίες και αντιρρήσεις για το γεγονός. Ο δήμος Θέρμης (σε αυτόν ανήκε το γεωγραφικό διαμέρισμα Τριλόφου) αποφάσισε να κατεδαφίσει το εκκλησάκι και ανέθεσε σε συνεργείο να εκπληρώσει την εντολή.
Το εκκλησάκι είχε σταθεροποιηθεί όμως περιμετρικά με τσιμέντο και έπρεπε αυτό να σπάσει για να αποκολληθεί. Όταν οι εργάτες πήγαν να δουλέψουν το κομπρεσέρ ανακάλυψαν ότι η εταιρία που τους είχε νοικιάσει τα μηχανήματα, τους είχε δώσει λάθος βελόνια. Δεν είχαν φέρει όμως μαζί τους και επαγγελματικό τροχό για να κόψουν τα σίδερα. Έτσι το εγχείρημά τους στην πρώτη φάση απέτυχε. Στη συνέχεια ανέβηκε άλλος εργάτης επάνω στο εκκλησάκι για να βγάλει τον σταυρό για να μπορέσουν να το δέσουν από τα σίδερά του με ιμάντες, με όποιες συνέπειες ως προς την αντοχή της κατασκευής. Τότε ο εργάτης χτύπησε στο κεφάλι από τον σταυρό που βρίσκεται στην κορυφή του τρουλου, σε βαθμό που αυτό μάτωσε υπερβολικά. Κατέβηκε προκειμένου να δεθεί το τραύμα αλλά δεν μπόρεσε αν συνεχίσει την εργασία του. Ένας αγρότης ηλικιωμένος προχώρησε μπροστά από τον κόσμο που παρατηρούσε τα διαδραματιζόμενα, μπήκε στο εκκλησάκι, πήρε την εικόνα του αγίου που βρισκόταν μέσα και βγήκε έξω λέγοντας: αυτός ο νέος, δείχνοντας την εικόνα του, μαρτύρησε για την πίστη μας, Τι ήταν ένα δεκαοχτάχρονο παιδί, που δεν φοβήθηκε τους Τούρκους και εμείς πάμε να γκρεμίσουμε κάτι που έγινε για να θυμόμαστε αυτόν τον μάρτυρα;
Οι εργάτες αποσύρθηκαν από το εγχείρημα, αγνοώντας την εντολή της κατεδάφισης. Επιπλέον, ένας από τους εργάτες δήλωσε ότι ακόμα και αν τον απειλήσουν με απόλυση δεν θα ερχόταν ποτέ ξανά για να κατεδαφίσει το εκκλησάκι. Παρούσα ήταν και η αστυνομία που συνέλαβε μερικούς από τους Επανομίτες που βρίσκονταν εκεί για να σταματήσουν την κατεδάφιση, πέρασαν αυτόφωρο και όλες τις κατά τον νόμο διαδικασίες με δικασίμους κ.α. Παρόλο που οι αντιρρήσεις και οι διαφωνίες και οι αντεγκλίσεις συνεχίστηκαν, ποτέ ξανά κανείς δεν επιχείρησε να κατεδαφίσει το εκκλησάκι. Τώρα οι κάτοικοι και των δύο χωριών απολαμβάνουν το γραφικό εκκλησάκι με το πηγάδι και ανάβουν κεράκι στη μνήμη του αγίου. Το εκκλησάκι μαζί με το πηγάδι και τον περί αυτού χώρο το ανακαίνισε και το διαμόρφωσε η οικογένεια του αρχιτέκτονα Ιωάννη Χωματά.
Θαύματα του Αγίου
(Αναφορά Προϊσταμένου του Ναού Πρωτ. π. Στυλιανού Τσιπούρα)
Τα θαύματα του αγίου είναι πάμπολλα. Ενδεικτικά θα αναφερθούμε σε τρία από αυτά.
- Όταν ήταν να πραγματοποιηθεί η αγιογράφηση της Πλατυτέρας στο Ιερό Βήμα του Ιερού Ναού του Αγίου Αργυρίου προβληματίζονταν ο αγιογράφος και ο π. Αθανάσιος Κατζιγκάς, προϊστάμενος,τότε, του Ιερού Ναού της Παναγίας και του Προσκυνηματικού Ιερού Ναού του Αγίου Αργυρίου για το σχήμα και τη μορφή της Παναγίας. Τότε διαπίστωσαν να σχηματίζεται πάνω στον τοίχο η μορφή της Παναγίας η οποία είναι σήμερα αγιογραφημένη. Ο αγιογράφος ζωγράφιζε πάνω στο ένθεο προτυπωμένο σχέδιο.
- Στις 7/5/2024 πλημμύρισε ο ιερός ναός και το νερό πέρασε και στο υπόγειο και στον πίνακα τον ηλεκτρικό που τροφοδοτεί το υπόγειο. Ο νεωκόρος με φώναξε ότι ακούει σύριγμα μέσα στον πίνακα. Μόλις τελείωσε η Θεία Λειτουργία, κατέβηκα κάτω και πήγα να επιθεωρήσω τον πίνακα. Τότε είδα ένα ηλεκτρικό σπινθήρα να πηγαίνει διαδοχικά από μία ασφάλεια στην άλλη. Άρχισα να κατεβάζω τις ασφάλειες αλλά ο σπινθήρας δεν σταματούσε. Όταν έφτασε στην τελευταία ασφάλεια πραγματοποιήθηκε ηλεκτρική εκκένωση, με εκτυφλωτικό φως. Τυφλώθηκα. Πήρα τηλέφωνο τον ηλεκτρολόγο και μου σύστησε να κλείσω τους γενικούς από τη χελώνα της ΔΕΗ. Άκουσα τη συμβουλή του και έκλεισα τον γενικό από τη χελώνα της ΔΕΗ. Την Παρασκευή πανηγυρίζαμε τον Άγιο. Το άγχος στην αποκορύφωση. Πλημμυρισμένος ιερός ναός και χωρίς ρεύμα. Πάω στην εικόνα του αγίου, που βρίσκεται στο τέμπλο του Ιερού Ναού, και λέω: «Δε με βοηθάς καθόλου» και τότε ω! του θαύματος! Κτύπησε η καμπάνα του αγίου με τον χαρακτηριστικό της ήχο, ο οποίος, τονίζεται, δεν υπάρχει στη μνήμη του κεντρικού πίνακα και το σπουδαιότερο με κατεβασμένο τον Κεντρικό Διακόπτη από τη Χελώνα της ΔΕΗ. Και για να κτυπήσει η καμπάνα πρέπει να ανοιχθούν τρεις διακόπτες. Όταν το πρωί ήρθε ο ηλεκτρολόγος (ο Πάρης) και μου έδειξε από φωτογραφίες τι μπορούσαν να πάθω αν ηλεκτρική εκκένωση το τόξο αντί να γίνει μέσα στον πίνακα γινόταν μεταξύ πίνακα και εμού, όπως έγινε στη δική του περίπτωση, πήγα πάνω στην εικόνα του αγίου και ζήτησα συγχώρεση που του είπα ότι δεν με βοηθά.
- Τη χρονιά που συνεορτάσαμε (2021) την πανήγυρι του Αγίου με την υποδοχή του Ιερού λειψάνου του χεριού της Ιεράς Μαρίας της Μαγδαληνής, μυρόβλησαν τόσο το λείψανο της Αγίας όσο και η εικόνα του Αγίου. Επίσης το κανδήλι, στο Τέμπλο του Ιερού Ναού το οποίο βρίσκεται μπροστά από την εικόνα του Αγίου κουνιόταν για πάρα πολλή ώρα κυκλικά. 4. Το αξιοθαύμαστο είναι ότι στις 14 Μαΐου, στις 10 περίπου ή ώρα το βράδυ και ενώ διάβαζα ονόματα για το σαρανταλείτουργο, κτύπησε η καμπάνα του αγίου για πρώτη φορά στο ρυθμό του ήχου του τροπαρίου του αγίου. Αυτό επαναλήφθηκε τρεις φορές.
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.
Χαίρει ἔχουσα, Ἐπανωμὴ σε, θεῖον βλάστημα καὶ πολιοῦχον, Νεομάρτυς τοῦ Σωτῆρος Ἀργύριε καὶ τὴν ἁγίαν σου ἄθλησιν μέλπουσα, τῇ σῇ πρεσβείᾳ προστρέχει κραυγάζουσα. Μάρτυς ἔνδοξε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τό μέγα ἔλεος.
Πηγή: π. Στυλιανού Τσιπούρα, Βίος και θαύματα Αγίου Αργυρίου Επανομής.